Niezwykły koncert - prawykonanie paulińskiego chorału gregoriańskiego z średniowiecznych zbiorów jasnogórskich - zabrzmi już jutro (14 września) o godz. 18.00 w Bazylice. To w ramach odbywającego się w Częstochowie Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej „Gaude Mater”. Organizowany po raz 35-ty festiwal jest wizytówką miasta, prezentuje też unikatowy dorobek muzyczny Zakonu Paulinów sprzed wieków.
Jasnogórskie muzykalia należą do skarbów polskiej kultury muzycznej. Jest to imponująca kolekcja ponad 3 tys. utworów. Około 2,5 tys. z nich stanowią rękopisy, ponad 500 to druki. Gromadzone były one przez wieki na potrzeby Kapeli Jasnogórskiej. Według rzeczoznawców to jeden z największych historycznych zbiorów muzycznych nie tylko w Polsce, ale i w Europie Środkowej.
Schola Gregoriana Sandomiriensis wykona „In Hebdomada Sancta” – śpiew gregoriański na Wielki Tydzień ze średniowiecznych źródeł paulińskich. Początek koncertu o godz. 18.00 w jasnogórskiej Bazylice.
Przebieg obrzędu paulińskiego Niedzieli Palmowej wraz z melodiami śpiewów zachował się w bezcennym kancjonale z początku XVI wieku przechowywanym na Jasnej Górze. W tym samym mniej więcej czasie spisano dla częstochowskiego klasztoru mszał, który zwyczajowy pauliński przebieg procesji w znacznym stopniu modyfikuje, dodając m.in. szereg efektów dramaturgicznych i inscenizacyjnych. Według tego przekazu, na przykład, podczas śpiewu antyfony Cum audisset populus dwóch chłopców ma dialogować z chórem i na słowach „Oto ten, który przyjdzie by zbawić lud” rękami wskazywać wyobrażenie Chrystusa „posadzone na osiołku”. Missale z Jasnej Góry zawiera również bardzo cenne wskazówki wykonawcze uzupełniające lakoniczny przekaz melodii kancjonału.
Podczas prezentacji muzycznej przedstawiona zostanie wersja obrzędu łącząca selekcję śpiewów i melodie z Cantionale z didaskaliami Mszału. Do programu włączono również rzadko wykonywane antyfony śpiewane podczas obrzędu obmycia nóg, który swoje korzenie również ma w późnoantycznej liturgii jerozolimskiej.
„In Hebdomada Sancta” – śpiew gregoriański na Wielki Tydzień wykona Schola Gregoriana Sandomiriensis. Zespół zajmuje się wykonawstwem chorału gregoriańskiego – monodycznego śpiewu a cappella w języku łacińskim. Tworzą go pasjonaci śpiewu gregoriańskiego, którzy poprzez swoją działalność popularyzują ten rodzaj muzyki.
Od 2022 roku schola jako jedyna w Polsce, prowadzi prace nad coraz szerszą popularyzacją utworów gregoriańskich oraz ich wariantów melodycznych zachowanych w rękopisach diecezji sandomierskiej (XIV- i XV-wieczne rękopisy kapituły katedralnej w Sandomierzu oraz XVII- i XVIII-wieczne źródła muzyczne z klasztoru sióstr benedyktynek sandomierskich). Wszystkie prezentowane kompozycje są prawykonaniami po wielu stuleciach, dzięki czemu na nowo zyskują liturgiczne i muzyczne życie.
Schola regularnie koncertuje, promując repertuar muzyczny zachowany w rękopisach pochodzących z Sandomierza. Zespół realizuje również nagrania płytowe, wśród których znajdują się: album Salve, sancta Parens (Graduał Kolegiaty Sandomierskiej, sygn. PL-SAm 1677, 2023 rok) oraz trzypłytowy album Officium Tenebrarum iuxta ritum Monasterii Sandomiriensis Ordinis Sancti Benedicti (na podstawie rękopisów benedyktynek sandomierskich z XVII i XVIII wieku, 2026 rok).
Od początku dyrygentem zespołu jest Tomasz Sokołowski, absolwent Wydziału Muzyki Kościelnej Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.
Skład zespołu: Łukasz Bartoszek, Piotr Ciach, Piotr Karbownik, Marceli Kyc, Miłosz Rybarski, Tomasz Sokołowski, Władysław Widłak.
Organizatorem koncertu w ramach Festiwalu Muzyki Sakralnej „Gaude Mater” jest Ośrodek Promocji Kultury Gaude Mater w Częstochowie. Wstęp na wszystkie wydarzenia festiwalowe jest bezpłatny.
Mirosława Szymusik
