Dwudniowa 54. Ogólnopolska Konferencja Historyków Zakonnych trwa na Jasnej Górze. Tytuł tegorocznego spotkania to: „Co skrywają archiwa zakonne”. Mszy św. przewodniczył i kazanie wygłosił bp Adrian Put, delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych.
Organizatorami Konferencji są: Komisja Historyczna Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce, Ośrodek Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce KUL i Stowarzyszenie Archiwistów Kościelnych.
S. Jadwiga Kupczewska, Przewodnicząca Komisji Historycznej przy Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce i organizatorka konferencji, powiedziała o potrzebie ukazywania historii zakonów w Polsce. Wyjaśniła, że archiwa zakonne, często rozproszone w wielu miejscach jak np. archiwa państwowe, zawierają wiele informacji jak akta błogosławionych i świętych, ale i dokumenty opisujące dzieła, jakie podejmowane były przez zakony. S. Kupczewska zauważyła, że wieloletnia międzyzakonna współpraca pozwala poznawać cały wachlarz duchowości i dorobku różnych zgromadzeń. Wskazała także na na współpracę z archiwistami kościelnymi i państwowymi. - Archiwa są takim skarbcem, w którym możemy odkrywać różne przestrzenie – powiedziała, wyjaśniając, że dzięki dokumentacji z archiwów pokazać można nie tylko świętych wywodzących się z zakonów, ale także różnego rodzaju poświęcenia i cierpienia ponoszone przez zakonnice i zakonników, jak chociażby przymusowa praca sióstr w obozach pracy w latach powojennych. Zaznaczając, że archiwa są prywatną własnością, podkreśliła, że zakony nie obawiają się transparentności i dlatego zapraszają też badaczy z zewnątrz. - Chcemy przez tę nasza konferencję pokazać, że jesteśmy otwarte na badaczy, że te archiwa są transparentne. Chcemy je też zderzać z dokumentami państwowymi i obiektywnie pokazywać i pisać historię zakonów na ziemiach polskich - powiedziała.
- Archiwiści i historycy są strażnikami naszej pamięci i tożsamości - powiedział ks. Michał Sołomieniuk, Prezes Zarządu Archiwistów Kościelnych. Wyjaśnił, że praca z zasobami archiwalnymi zakonnymi to także konkretne wymogi, jak znajomość języków: niemieckiego, rosyjskiego czy łaciny, ale także umiejętność odczytania odręcznych zapisków sporządzanych wieki temu w rzeczonych językach. Wyjaśnił, że ta wiedza pozwala obserwować „jak Bóg szedł przez tę ziemię”, a archiwiści mogą odkrywać jak „historia zbawienia toczyła się przez wieki”.
Podkreślił także, jak istotna jest współpraca między różnymi środowiskami, która pozwoli na czerpanie od siebie nawzajem i korzystanie wzajemne ze swoich kompetencji. Będzie owocowało to jeszcze większa wiedzą, która będzie wzbogacać nie tylko dzisiejsze, ale i kolejne pokolenia.
W homilii bp Put przypomniał na podstawie Drugiego Listu Świętego Piotra Apostoła, że oczekiwanie na powtórne przyjście Chrystusa nie jest tylko naszym udziałem, ale rozpoczęło się wraz z dniem Jego odejścia. Wyjaśnił, że oczekiwanie Apostołów było inne, ponieważ Jezusa znali i przebywali z Nim i mieli nadzieje ujrzeć Go ponownie bardzo szybko, co rodziło wiele emocji. Kolejne pokolenia, które nie poznały Syna Człowieczego, dowiadywały się o Nim z opowieści świadków i doświadczały już więcej niepewności, czy słowa Mistrza zostały dobrze zrozumiane i czy na pewno przyjść ma tak szybko. My dzisiaj także oczekujemy, ale zupełnie inaczej; często zdarza nam się pragnąć przyjścia Chrystusa, ale „jeszcze nie teraz” i jeszcze „nie za mojego życia”. Hierarcha uwrażliwił na zbawczą wolę Boga, która przejawia się danym nam czasem; oczekiwanie na paruzję może być drogą do zbawienia.
Archiwa zakonne są źródłem informacji o duchowości, działalności duszpasterskiej, edukacyjnej i społecznej Kościoła. Ich zasoby, tworzone przez wieki, obejmują dokumenty o różnorodnym charakterze: od materiałów administracyjnych, przez kroniki i księgi profesji, aż po źródła osobiste i kolekcje o znaczeniu religijnym i kulturowym.
Maria Kopacka-Fornal
