Od dziś można zobaczyć znaną z archiwalnych ujęć Księgę z tekstem Jasnogórskich Ślubów Narodu, które 26 sierpnia 1956r. odczytał wobec milionowej rzeszy wiernych na Jasnej Górze bp Michał Klepacz w zastępstwie uwięzionego Prymasa Wyszyńskiego. Dokument „Odnowienie Ślubów Narodu na Jasnej Górze 1956 RP” ze zbiorów Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie udostępniony jest przez miesiąc na Jasnej Górze w Bastionie św. Rocha w części wystawy poświęconej Prymasowi Tysiąclecia.
Jasnogórskie Śluby Narodu zostały złożone 26 sierpnia 1956 r. w 300. rocznicę ślubów króla Jana Kazimierza. Wierni ślubowali według tekstu ułożonego przez kard. Stefana Wyszyńskiego, który w tym czasie był internowany. Akt Jasnogórskich Ślubów Narodu to jedno z najważniejszych duchowych wydarzeń w dziejach Polski.
Wobec pół miliona zgromadzonych wiernych Rotę odczytał bp Michał Klepacz pełniący obowiązki przewodniczącego Episkopatu Polski. Na fotelu przeznaczonym dla Prymasa Polski leżały biało-czerwone kwiaty. Kard. Wyszyński składał Śluby w miejscu swojego odosobnienia w Komańczy w łączności z Jasną Górą, o 10 minut wcześniej. W tekście Ślubów zawarte są m.in. wezwania do obrony budzącego się życia, nierozerwalności małżeństwa, troski o serca i umysły dzieci, miłość, sprawiedliwość, zgodę, pokój, walkę z przemocą, troski o głodnych, bezdomnych, płaczących. Wśród wyliczanych wad narodu są: lenistwo, lekkomyślność, marnotrawstwo, pijaństwo i rozwiązłość. Prymas Wyszyński powiązał historię z teraźniejszością, dzięki Jasnogórskim Ślubom Narodu z historycznego aktu Jana Kazimierza z 1 kwietnia 1656 roku uczynił żywy dokument wiary i maryjnego kultu w narodzie.
Księga, z której bp Klepacz odczytał Jasnogórskie Śluby Narodu była tworzona na Jasnej Górze. Jak przypomina Beata Mackiewicz z Instytutu Prymasa Wyszyńskiego, powstawała dość szybko, bo i same śluby powstawały w tajemnicy. Rękopis tekstu, który wyszedł spod pióra Prymasa Wyszyńskiego w ciągu jednej nocy 16 maja, został przepisany na maszynie i 22 maja przewieziony przez Janinę Michalską do Częstochowy. Tekstu musiała się nauczyć na pamięć. Na Jasnej Górze powstawała zatem księga na 26 sierpnia na przypadająca uroczystość Matki Bożej Częstochowskiej. – Księga jest piękna, tekst na pergaminowych kartach wykaligrafowany w kolorach – opisuje Mackiewicz. Zwraca uwagę na pierwotny tytuł: „Odnowienie Ślubów Narodu na Jasnej Górze 1956 RP”. Taki tytuł istnieje na wszystkich pierwszych maszynopisach, najstarszych maszynopisach ślubów narodu. Przypomina on też o tym, że Jasnogórskie Śluby były żywym dziedzictwem ślubowania króla Jana Kazimierza sprzed 300 lat.
Na końcu dokumentu umieszczone są również podpisy biskupów, obecnych wówczas na uroczystości. - To jest ciekawe, że jako pierwszy podpisał bp Michał Klepacz, później bp Zdzisław Goliński, sekretarz Episkopatu bp Zygmunt Choromański. Natomiast na samym końcu księgi podpis złożył kard Wyszyński, Prymas Polski i podpisał ten dokument z datą 29 sierpnia 1956 roku w Komańczy z wpisem - In vinculis pro Ecclesia (w kajdanach za Kościół). Jako ostatni księgę podpisał bp Antoni Baraniak, sufragan gnieźnieński, który wówczas przebywał w Krynicy po wyjściu z więzienia z datą 10 września 1956 roku i również podpisał „in vinculis pro Ecclesia” – opisuje dalej dokument przedstawicielka Instytutu Prymasa Wyszyńskiego.
Mackiewicz zwróciła też uwagę na słowa Prymasa Wyszyńskiego zapisane na ostatniej karcie: „Oby każde słowo przyrzeczeń jasnogórskich weszło w naszą krew, w nasze myśli, wole i uczucia, w każdy czyn nasz, w całe życie narodu”.
Dokument ze zbiorów Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie „Odnowienie Ślubów Narodu na Jasnej Górze 1956 RP” jest udostępniony dla zwiedzających do połowy września. Znajduje się na wystawie poświęconej Prymasowi Tysiąclecia, która znajduje się w początkowej części Bastionu św. Rocha.
Na ekspozycji można też zobaczyć „świadków 1966r.” m.in. - sukienkę millenijną na obraz Matki Bożej, kopię Millenijnego Aktu oddania Polski Maryi oraz szereg osobistych pamiątek po Prymasie kard. Stefanie Wyszyńskim. Można „wejść” do pokoi, w których mieszkał kard. Stefan Wyszyński podczas obecności na Jasnej Górze. Ponieważ znajdują się one za klasztorną klauzurą, pokazano je za pomocą zdjęć, ale też przeniesionych tu niektórych przedmiotów użytkowych jak np. klęcznik. Ekspozycja nosi tytuł: „Nie byłoby Papieża Polaka, gdyby nie było twojej wiary - Prymas Tysiąclecia błogosławiony ks. kard. Stefan Wyszyński” i łączy te dwie wielkie postaci Kościoła.
Od 2006 r. wewnątrz Bastionu św. Rocha, zwanego też od swoich fundatorów bastionem Morsztynów w specjalnie przygotowanych salach znajduje się szereg ekspozycji znanych pod jedną nawą „Skarbiec Pamięci Narodu”. To najczęściej odwiedzana część fortyfikacji Jasnej Góry.
Mirosława Szymusik
