100 lat temu złożone zostały Maryi jasnogórskiej królewskie insygnia – to wotum kobiet polskich z 3 maja 1926 roku jako wyraz wdzięczności za niepodległość Polski i zwycięską obronę przed bolszewicką nawałą roku 1920. Był to także wyraz pragnień i zobowiązania kobiet „…aby Boże przykazania prawem były w naszych rodzinach, w szkołach, gdzie się wychowują nasze dzieci”.
Dla Polaków Jasnogórski Obraz Matki Bożej to jeden z najcenniejszych „narodowych skarbów", dla wielu też, obok godła Orła Białego, znak naszej tożsamości. Już w XV w. Jan Długosz nazwał Matkę Chrystusa czczoną w jasnogórskim, cudami słynącym obrazie „najdostojniejszą Królową świata i naszą”. Taki to właśnie Obraz „ubrany" w koronę, symbol władzy królewskiej i przebogatą, godną Władczyni szatę, nazywaną zdrobniale sukienką, utrwalony jest w niejednej polskiej duszy.
W ufną opiekę Królowej Polski…
Wizerunek Jasnogórskiej Bogurodzicy od początku powstania częstochowskiego klasztoru uznany za niezwykły, otoczony został powszechnym kultem przez wiernych, ale i przez polskich królów. Wyrazem tego były także korony i niezwykłe szaty nakładane na obraz. Zapowiedź zabiegania w Stolicy Apostolskiej o ustanowienie święta Królowej Polski - 3 maja można odczytać w ślubach króla Jana Kazimierza (1656), ale dopiero w Polsce niepodległej kroki takie podjęto i na prośbę polskiego Episkopatu Pius XI zatwierdził tę uroczystość dla całej Polski (1923).
Jasna Góra jako najważniejsze dla Polaków miejsce kult religijnego i konsolidacji narodowo-społecznej odegrała szczególną rolę latem 1920r., kiedy Armia Czerwona zbliżała się pod Lwów, Warszawę, Włocławek. Z duchowej stolicy Polski popłynęła do narodu odezwa biskupów o stworzenie „bractwa narodowego zjednoczenia pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej”.
Już 27 lipca 1920r., biskupi zebrani na Jasnej Górze pod przewodnictwem kardynałów Aleksandra Kakowskiego i Edmunda Dalbora ofiarowali Polskę Najświętszemu Sercu Pana Jezusa. Episkopat wezwał naród do ogólnopolskiej krucjaty modlitewnej za Ojczyznę, do żarliwej modlitwy różańcowej połączonej z całodzienną adoracją Najświętszego Sakramentu, do ufności w opiekę Królowej Polski i do zaangażowania w obronę zagrożonego państwa. Po 264 latach Lwowskich Ślubów króla Jana Kazimierza biskupi ponowili wybór Maryi na Królową Polski. - Odrzuć wroga od granic naszej Ojczyzny; wróć krajowi naszemu upragniony pokój, ład i porządek; wypleń z serc naszych ziarno niezgody; oczyść dusze nasze z grzechów i wad naszych, abyśmy bezpieczni od nieprzyjaciół naszych, Tobie w czystości serca służyć i przez Ciebie Boga i Pana naszego Jezusa Chrystusa czcić i chwalić mogli – błagali polscy biskupi.
I stał się cud!
„Stał się cud” - zabrzmiało na Jasnej Górze 15 sierpnia 1920r., kiedy zebranym na modlitwie błagalnej częstochowianom i pielgrzymom paulin o. Aleksander Łoziński przekazał wieści o zwycięstwie, o tym, że Maryja wysłuchała próśb narodu, o ucieczce Sowietów z okolic Warszawy. Losy wojny polsko - bolszewickiej bardzo mocno wpisane były w jasnogórską pielgrzymią modlitwę.
W dniach 4-6 maja 1921 r. na Jasnej Górze odbyła się pielgrzymka przedstawicielek wszystkich organizacji kobiecych z całej Polski, by podziękować Maryi Królowej Polski za odzyskaną niepodległość
Jak przypomina historyk Zakonu Paulinów o. dr Józef Płatek (w artykule opublikowanym w miesięczniku „Jasna Góra” Nr 5(67). R.VII, maj 1989) podjęto wówczas wiele uchwał w sprawie wychowania młodego pokolenia, uświadomiono sobie doniosłość posłannictwa kobiety w Polsce. „Kobiety polskie - czytamy w odezwie - rozmodlone przed Cudownym Obrazem Matki Bożej Jasnogórskiej ślubowały, w imieniu wszystkich swoich sióstr i koleżanek Polek, złożyć w święte ręce swej Królowej złote berło, by przekazać Jej władzę nad naszymi duszami, w przekonaniu, że gdy Najświętsza Maryja Panna przyjmie w swe przeczyste dłonie władzę nad Polską, spełnią się nasze pragnienia pomyślności dla polskich rodzin, Ojczyzny i jej przyszłości".
Ślub uczyniony w 1921r. został spełniony dopiero pięć lat później. 3 maja 1926. Kobiety polskie jako wotum złożyły insygnia królewskie – berło i jabłko. Insygnia zostały ufundowane z osobistych darów kobiet, stanowiących zarazem kosztowne pamiątki.
Rządź nami!
Królewskie berło zaprojektował Feliks Łopieński z Warszawy, będący obok brata, Grzegorza, również jego wykonawcą. Z pozostałych kosztowności postanowiono ufundować królewskie jabłko i dwa uchwyty, które wykonała ta sama warszawska pracownia złotnicza braci Łopieńskich.
W odezwie zachęcającej do licznego udziału w pielgrzymce 3 maja 1926 roku czytamy między innymi, że „zaplanowana uroczystość będzie wyjątkową chwilą uznania przez naród polski królowania Matki Najświętszej, której symboliczne insygnia władzy zostaną przekazane. Dlatego też kobiety polskie, które tradycyjnie są uznawane za strażniczki wiary, chrześcijańskich obyczajów, cnót obywatelskich i miłości Ojczyzny, nawołują wszystkich wokoło, by razem z nimi znaleźli się w tej uroczystej chwili przed Ołtarzem Maryi".
Wysłano też prośbę do Ojca Świętego, by zechciał udzielić swego apostolskiego błogosławieństwa wszystkim uczestnikom tej podniosłej uroczystości. W odpowiedzi kard. Gaspari, sekretarz Stanu, w imieniu Ojca Świętego przesłał depeszę następującej treści: "Jego Świątobliwość Ojciec Święty Pius XI, dowiedziawszy się z radością o hołdowniczym i symbolicznym darze kobiet polskich dla Matki Boskiej Częstochowskiej, przesyła im ojcowskie błogosławieństwo apostolskie, rękojmię macierzyńskiej opieki Królowej niebios i polskiej Korony. Watykan, 3 maja 1926 roku".
Jak podkreśla o. Płatek uroczystość 3 maja 1926 r. stała się dniem wyjątkowej manifestacji religijnej, narodowej i patriotycznej. Kobiety polskie z wielką czcią składały u stóp Maryi insygnia królewskie — symbol władzy i zarazem poddania się Jej szczególnej opiece. Szacowano, że w pielgrzymce uczestniczyło około pięćdziesięciu tysięcy, co na ówczesne warunki stanowiło wyjątkową frekwencję. Szczególną uwagę zwracały piękne i barwne stroje ludowe kobiet zwłaszcza ze Śląska, Krakowa Łowicza, Kurpi i Podhala.
Poświęcenia insygniów przed Cudownym Obrazem dokonał bp Teodor Kubina. Odczytano telegram z błogosławieństwem apostolskim od Ojca Świętego.
Królewskie dary ofiarowane Maryi Jasnogórskiej stanowią piękny dowód wysokiego poziomu sztuki złotniczej i jubilerskiej w Polsce. Berło wykonane w złocie zostało ozdobione szlachetnymi kamieniami. Na jego syczycie widnieją trzy rzeźbione w złocie figurki: kapłan z krzyżem w ręku jako symbol wiary, uosobienie miłości — niewiasta w koronie na głowie, trzymająca w obu dłoniach serce i chłopiec oparty o kotwicę jako symbol nadziei. Pierwsza postać — to ks. Ignacy Skorupka, bohater narodowy, który ofiarą swego życia okupił naszą wolność. Drugą postać stanowi królowa Jadwiga, będąca uosobieniem poświęcenia i miłości, która za cenę rezygnacji z własnego szczęścia doprowadziła naród do chwały i potęgi. Trzecia z przedstawionych na berle figurek to polskie dziecko - nadzieja narodu. Tak więc te trzy ikonograficzne przedstawienia symbolizują trzy cnoty kardynalne: wiarę, miłość i nadzieję.
Złoty trzon berła zawiera napis: „Matko, Królowo Korony Polskiej! My, kobiety polskie, składamy Ci to berło jako symbol władzy. Rządź nami! Niech trzy cnoty ewangeliczne: wiara, nadzieja i miłość prowadzą Twój naród do chwały. - Dziękczynne wotum za polski Cud nad Wisłą w sierpniu 1920 roku - złożone na Jasnej Górze 3 maja 1926 roku".
Szczyt berła wieńczy srebrny orzeł z krwawą smugą na piersi. Został on wykonany ze srebrnych obrączek ślubnych wiejskich kobiet, a jedna z ozdób obsady stanowi szpilka wykonana przez żołnierza z Legionu generała Dąbrowskiego. Waga złotego kameryzowanego berła wynosi 1,5 kg. Królewskie jabłko zdobią dwa aniołki podtrzymujące koronę, a na jego otoce biegnie napis: „Królowo Korony Polskiej! Królestwa swego strzeż.
„…aby Boże przykazania prawem były w naszych rodzinach, w szkołach, gdzie się wychowują nasze dzieci”
Uchwalona przez Narodową Organizację Kobiet rezolucja ukazywał zaciągnięte wobec swej Królowej zobowiązania: „Zebrane u stóp Jasnogórskiej Królowej dla złożenia wotum wdzięczności za zmartwychwstanie Polski i Cud nad Wisłą - kobiety z całej Polski ślubują w duszy stać wiernie i czujnie na straży świętej wiary katolickiej i czystości ducha narodowego - zarówno przy ognisku domowym, jak w życiu publicznym. Chcemy, by w Polsce panował Chrystus, nauka Jego i zasady; chcemy, aby Boże przykazania prawem były w naszych rodzinach, w szkołach, gdzie się wychowują nasze dzieci, w Sejmie i Senacie, gdzie obmyślają ustawy w urzędach gdzie ustawy się stosuje. Strzec będziemy świętości rodziny chrześcijańskiej, na nierozerwalności Sakramentu małżeństwa opartej, zwalczać będziemy pogańskie obyczaje, bezbożne prawa i bezbożnych ludzi.
Ślubujemy Ojczyźnie wiernie służyć, przeciwstawiając się z całą siłą wszelkim zamachom na Jej całość i Niepodległość, zarówno ze strony zewnętrznych wrogów Polski, jak i tych, którzy sieją wewnątrz kraju hasła przewrotne... Ślubujemy i postanawiamy, władzę nad Polską przy wszelkich wyborach oddawać tylko w ręce ludzi, których przeszłość wykazała: bezinteresowność w służbie obywatelskiej dla Ojczyzny, pracę uczciwą i sumienną, odważne przeciwstawianie się nienawiściom klasowym i wszelkim wywrotowym czynom, szkodliwym dla Państwa Polskiego i Narodu".
To zobowiązanie trwa.
Mirosława Szymusik
