89. Ogólnopolska Pielgrzymka Nauczycieli i Wychowawców odbędzie się na Jasnej Górze 1–2 lipca, pod hasłem „Uczniowie – Nauczyciele – Misjonarze”. W ramach pielgrzymki odbędzie się także sympozjum poświęcone podmiotowości uczniów. Centralnym punktem będzie Msza św., odprawiona 2 lipca na jasnogórskim Szczycie przez abp. Andrzeja Przybylskiego, delegata KEP ds. Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców. Zostanie zainaugurowana nowenna (dziewięciu) tygodni – modlitwa w intencji uczniów, rodziców, czyli pierwszych nauczycieli nowego pokolenia oraz całe środowisko oświatowe, za tych, którzy mają wpływ na wychowanie dzieci i młodzieży.
Odnosząc się do hasła pielgrzymki „Uczniowie – Nauczyciele – Misjonarze” ks. Robert Kaczmarek, sekretarz Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców, stwierdził, że jest ono aktualne, ponieważ nauczyciel w dzisiejszych czasach w dobie intensywnych przemian ma spełnienia w polskiej szkole wyjątkową misję. - Potrzebujemy takich nauczycieli, którzy mają poczucie misji, którzy nie tylko chcą przekazywać wiedzę, ale też wychowywać dzieci i młodzież do wartości, które są niezmienne, do wartości chrześcijańskich, a najlepiej czynią to oczywiście przykładem swojego życia – zaznaczył sekretarz Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców. Zauważył, że dzisiaj rola szkoły redukowana jest właściwie do przekazywania wiadomości, umiejętności praktycznych, natomiast za mało mówi się, że szkoła przede wszystkim ma wychowywać do wartości.
Pielgrzymki nauczycieli na Jasną Górę stanowią przede wszystkim okazję do pogłębiania życia religijnego. Obok modlitwy towarzyszą im także wykłady, konferencje, wygłaszane przez specjalistów, które ułatwiają głębsze spojrzenie na konkretną polską sytuację społeczną i zawodową. Także w 89. pielgrzymkę wpisane jest sympozjum, które rozpocznie się w środę, 1 lipca, o godz. 15.00 w Auli Papieskiej. Temat spotkania zatytułowano „Podmiotowość ucznia?” Zagadnienie „Życie w sposób wartościowy dążeniem do pełni istnienia” podejmie ks. prof. dr hab. Jacek Siewiora z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. O „Wzroście zachowań samobójczych wśród młodzieży jako wyzwaniu pedagogicznym” mówić będzie ks. Tomasz Marek Trzaska, ekspert Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.
Ks. Kaczmarek zwrócił uwagę na pewną jednostronność w rozumieniu podmiotowości ucznia; podkreślana jest troska o dobrostan ucznia redukowany do pewnych aspektów funkcjonowania ucznia w szkole, a brakuje integralnego spojrzenia na młodego człowieka, „że uczeń to nie jest tylko ten, kto ma pewne problemy z tożsamością czy stoją przed nim innego rodzaju wyzwania, ale że uczeń to jest też ktoś, kto powinien mieć pewną sferę duchową”. Zauważył też, że obok szerokiej troski o potrzeby ucznia, ważne jest też w wychowaniu stawianie wymagań, by poprzeczka nie była zaniżana. – A dzisiaj wydaje się, że mamy do czynienia z takim obniżaniem poprzeczki, np. w nauczaniu redukuje się treści chociażby związane z historią, z patriotyzmem, z rodziną, a przecież to tworzy naszą kulturę, historię naszego narodu – przekonywał sekretarz Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców.
Po części konferencyjnej nauczyciele spotkają się na Apelu Jasnogórskim, który poprowadzić ma abp Andrzej Przybylski, delegat KEP ds. Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców. Po nim będzie miała miejsce adoracja Najświętszego Sakramentu a o 23.00 sprawowana będzie Masz a św. pod przewodnictwem i z homilią ks. dr. Roberta Kaczmarka, sekretarza Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców.
W czwartek, 2 lipca, o godz. 9.30 na jasnogórskim Szczycie zaplanowana jest modlitwa różańcowa, którą poprowadzą nauczyciele archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej. O godz. 10.45 wykład programowy „Kim jestem: uczniem, nauczycielem, misjonarzem?” wygłosi ks. prof. dr hab. Jacek Siewiora. O godz. 11.30 zaplanowano koncert z przygotowaniem do liturgii, o godz. 12.00 sprawowana będzie Eucharystia pod przewodnictwem i z homilią abp. Andrzej Przybylski, delegat KEP ds. Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców. O godz. 15.00 na Wałach jasnogórskich zostanie odprawiona droga krzyżowa, podczas której rozważania poprowadzą nauczyciele diecezji sosnowieckiej. Pielgrzymkę zakończy nabożeństwo rozesłania o godz. 16.00 w Kaplicy Matki Bożej.
Pielgrzymki Nauczycieli i Wychowawców odbywają się na Jasnej Górze od 1937 r. Od 1971 r. pedagogom towarzyszył kard. Karol Wojtyła, po raz ostatni - 2 VII 1978 r. Idea pielgrzymek przed II wojną światową rodziła się zarówno w grupach sodalicyjnych, jak i w Stowarzyszeniu Chrześcijańsko-Narodowym Nauczycieli i była wynikiem troski z powodu małego zaangażowania religijnego polskiej inteligencji nastawionej antyklerykalnie i ulegającej prądom laicyzacji. W szkolnictwie prowadziło to również do antagonizmów, a nawet szykanowania nauczycieli bardziej aktywnych na polu religijnym. Wobec różnych trudności rozstrzygającą rolę odegrała Akcja Katolicka, która jako temat główny swojej pracy w 1937 r. podjęła sprawę wychowania katolickiego i szkoły. W ten sposób społeczeństwo polskie zostało zainteresowane tą problematyką, co uznano za sprzyjającą okoliczność dla zorganizowania Ogólnopolskiej Pielgrzymki Nauczycieli. Ta oddolna inicjatywa musiała zyskać aprobatę Episkopatu Polski i ostatecznie 23-24 czerwca 1937 r. odbyła się I Ogólnopolska Pielgrzymka Nauczycieli na Jasną Górę. Podkreślone zostały takie zadania jak obowiązek obrony religii katolickiej i Kościoła, obowiązek podniesienia etyki zawodowej do poziomu ewangelicznego oraz wychowania i nauczania w duchu zasad katolickich. Te tradycje nauczyciele starali się kontynuować po II wojnie światowej. Z czasem utworzyła się przy Instytucie Prymasowskim na Jasnej Górze zwarta grupa nauczycieli, która służyła pomocą w organizowaniu pielgrzymek pedagogów i nauczycieli w małych grupach, m.in. na całonocne czuwania w Kaplicy Matki Bożej. W 300 – rocznicę ślubów króla Jana Kazimierza, 26 VIII 1956 r., katoliccy nauczyciele czynnie włączyli się w Jasnogórskie Śluby Narodu, złożone pod nieobecność uwięzionego w Komańczy Prymasa Polski. Po powrocie z uwięzienia kard. Wyszyński stanął na czele pielgrzymek pedagogów. Szczególnie ważnym owocem Ogólnopolskiej Pielgrzymki w 1956 r. było powołanie Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców. Zadaniem tego dzieła było, oprócz corocznych ogólnopolskich pielgrzymek na Jasną Górę, inspirowanie i prowadzenie pracy duszpasterskiej w tej grupie stanowo - zawodowej. We wszystkich diecezjach powołano referentów ds. duszpasterstwa nauczycieli i pedagogów. W czasie Soboru Watykańskiego II formacja nauczycieli została ukierunkowana na pogłębienie świadomej odpowiedzialności za Kościół.
Mniej typową formą duchowego i zawodowego doskonalenia pedagogów są od 34 lat „Warsztaty w Drodze”. Ruch zrodził na Ziemi Lubuskiej z inicjatywy pedagogów z tamtejszego Duszpasterstwa Nauczycieli. "Warsztaty w Drodze" to przede wszystkim doskonalenie zawodowe w formie pieszej pielgrzymki nauczycieli na Jasną Górę. Pierwszy przewodnik ks. Eugeniusz Jankiewicz nazywał tę pielgrzymkę „ogólnopolską radą pedagogiczną”. Pielgrzymka wyrusza z diecezji zielonogórsko-gorzowskiej do Częstochowy w sierpniu.
Mirosława Szymusik
