Dziś przypada 370. rocznica złożenia Ślubów Lwowskich króla Jana Kazimierza. Oficjalne ogłoszenie Matki Bożej Królową Polski i powierzenie jej opiece mieszkańców było aktem bezprecedensowym w dziejach Rzeczypospolitej. Do ich tradycji trzy stulecia później nawiązał Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński w Jasnogórskich Ślubach Narodu, których 70-lecie obchodzimy w tym roku.
Śluby zostały złożone 1 kwietnia 1656 r. w katedrze we Lwowie i stanowiły doniosły akt, który odbił się głośnym echem nie tylko w Polsce, ale i poza jej granicami, podobnie jak wcześniejsza obrona Jasnej Góry. O ile obrona klasztoru przed Szwedami stała się początkiem zwycięskiej kampanii militarnej wojsk Rzeczypospolitej w sferze politycznej, to w sferze duchowej, inspiracją przemiany serc i odnowy moralnej były Śluby Lwowskie, które stały się także zobowiązaniem dla przyszłych pokoleń. Król złożył najpierw przyrzeczenie szerzenia w swym królestwie czci i nabożeństwa Matki Bożej. Jan Kazimierz niewątpliwie starał się tej obietnicy dotrzymać. Nawet w podróżach woził z sobą obraz Matki Bożej Częstochowskiej, przed którym odprawiane były Msze św.
Siedem dni po złożeniu ślubów do Lwowa dotarła wiadomość o zwycięstwie pod wodzą Stefana Czarnieckiego nad Szwedami pod Warką. Wkrótce wypędzono z polskich granic wojska moskiewskie, z Kozakami zawarto ugodę w Hadziaczu, nie powiódł się też najazd Rakoczego. 25 lutego 1657 r. Jan Kazimierz przybył na Jasną Górę na naradę i na specjalne nabożeństwo dziękczynne za ocalenie Ojczyzny. Król uczestniczył w odbudowie zniszczonych wałów.
Jasna Góra jeszcze wyraźniej staje się głównym sanktuarium narodowym. Od tej pory bywa nazywana Jasną Górą Zwycięstwa.
Jak przypomina Anna Rastawicka z Instytutu Prymasa Wyszyńskiego śluby lwowskie spowodowały, że w naszej świadomości religijnej i politycznej umocniło się przekonanie, że los Rzeczypospolitej zależy także od ufności w opiekę Matki Bożej.
- Śluby Jasnogórskie nawiązują do ślubów króla Jana Kazimierza. Po 300 latach naród nie zapomniał. Polacy ciągle wracali do nich. Podkreślano, że zobowiązania społeczne królewskich ślubów nie zostały wypełnione. Doceniając rolę chłopów i mieszczan w walce z najazdem szwedzkim, Jan Kazimierz zobowiązał się, że poprawi ich sytuację, kiedy tylko kraj zostanie uwolniony spod okupacji. Niektórzy w konsekwencjach tego niedopełnienia widzieli nawet rozbiory Polski – wyjaśnia Rastawicka.
Jasnogórskie Śluby Narodu z 1956 r. były ponownym uznaniem Maryi Królową Polski, tym razem przez naród. Prymas Wyszyński ułożył je jako program odnowy życia religijnego i moralnego Polaków ujęty w 9 punktów mówiących m.in. o konieczności troski o obronę życia, wierność małżeńską, godność kobiety, świętość rodziny, katolickie wychowanie dzieci, o walce z nienawiścią, przemocą i wyzyskiem, marnotrawstwem czy nieuczciwością.
Sam Prymas Tysiąclecia, wskazywał, że Jasnogórskie Śluby Narodu mają ścisły i nierozerwalny związek ze ślubowaniem króla Kazimierza: „W głównej osnowie swojej Śluby Jasnogórskie idą po linii niewypełnionych ślubowań Króla Jana Kazimierza. Są jednak rozwinięte i dostosowane do potrzeb współczesnych. Są tak ujęte, że ma je wypełnić nie góra, lecz cały naród, czyli każda i każdy z nas”.
Mirosława Szymusik
