O tym, że nasza modlitwa za zmarłych jest wyznaniem wiary w życie wieczne, a listopad nie tylko czasem pamięci o tych, którzy odeszli, ale skierowaniem duszy na oczekiwanie powtórnego chwalebnego przyjścia Chrystusa przypomina o. Krzysztof Wendlik, kustosz Jasnej Góry. Podkreśla, że otwierająca listopad uroczystość Wszystkich Świętych ma nam uzmysłowić fakt powołania każdego człowieka do bycia w bliskiej, zażyłej relacji z Bogiem.
Modlitwa przekracza śmierć…
Msza św. z wypominkami za zmarłych odprawiana jest w Bazylice, przez cały miesiąc, od poniedziałku do soboty o godz. 7.00, a w niedzielę także o godz. 7.00. ale w Kaplicy Matki Bożej. Imiona bliskich zmarłych można składać w punktach przyjmowania intencji i w zakrystii oraz mailowo: kustosz@jasnagora.pl.
Paulini modlitwę za zmarłych mają wpisaną w zakonne konstytucje, czyli przepisy, które każdy mnich powinien wypełniać. „Braterska więź miłości sięga poza grób, a w tajemnicy Zmartwychwstania i Świętych Obcowania poczuwa się do obowiązku pamięci i modlitwy za zmarłych” – mówi 46 artykuł konstytucji.
W uroczystość Wszystkich Świętych, 1 listopada, o godz. 16.15 zostaną odprawione uroczyste Nieszpory z wypominkami za zmarłych, połączone z procesją. W czasie nabożeństwa przywoływane są imiona i nazwiska zmarłych paulinów, organistów i muzyków jasnogórskich, konfratrów i dobrodziejów sanktuarium i Zakonu Paulinów, zwłaszcza tych, którzy spoczywają na Jasnej Górze.
W Zakonie św. Pawła Pierwszego Pustelnika, 3 listopada obchodzone jest wspomnienie Wszystkich Zmarłych Ojców i Braci Paulinów. Od listopada ubiegłego roku odeszli do Pana: o. László István Udvarnoky, o. Jan Meller, o. Jan Golonka, o. Józef Borsos, o. Eustachy Rakoczy.
4 listopada mnisi modlą się za zmarłych rodziców i krewnych, a 5 listopada za zmarłych przyjaciół i dobrodziejów Jasnej Góry.
7 listopada paulini obchodzą liturgiczne wspomnienie Wszystkich Świętych Zakonu, mimo, że zgodnie ze swą tradycją nie starają się o oficjalną kanonizację swoich współbraci zmarłych w opinii świętości. Choć paulini chlubią się wzorami prawdziwie chrześcijańskiego i mniszego życia współbraci, którzy żyli na przestrzeni wieków, a opinie o ich świętości poparte są wiarygodnymi źródłami hagiograficznymi a nawet pośmiertnym kultem, to jednak Zakon nie starał się, i nie czyni tego też obecnie, o przeprowadzenie właściwego procesu kanonizacyjnego. Tak było np. w przypadku o. Stanisława Oporowskiego, wybitnego kaznodziei królewskiego, prowincjała paulinów w latach 1536-1540, czczonego przez lud i uznawanego za błogosławionego.
Przypominają o wieczności…
Czasem niezauważona, ale nierzadko też wzbudzająca ciekawość, bo na co dzień nieudostępniana i tajemnicza – to na Jasnej Górze Kaplica Świętych Relikwii. Tylko w uroczystość Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz w Dzień Zaduszny (2 listopada), ta barokowa kaplica znajdująca się w bocznej nawie Bazyliki zostanie otwarta dla pielgrzymów. W tym wyjątkowym, jednym z największych w Polsce relikwiarium, są i relikwie sprzed wieków jak św. Walentego, jak i współczesne, np. św. Joanny Beretty Molli czy św. Karola de Foucauld. Te wymowne znaki przypominają o świętości, która nie przemija, a ci, którzy już ją osiągnęli, zachęcają innych, by upodabniać się do Jezusa. Barokowa XVII-wieczna kaplica znajduje się w bocznej nawie Bazyliki, pod kaplicą Serca Pana Jezusa. Z prawej nawy Bazyliki do tej nieco tajemniczej Kaplicy wiodą schody w dół. Na co dzień przez ozdobną kratę widać tylko barokowy piękny wystrój wnętrza. W szklanych gablotach pokrywających powierzchnie wszystkich ścian kaplicy znajdują się relikwiarze świętych i błogosławionych różnych wieków po współczesność. Wśród podpisanych relikwii, znaleźć można sporo imion takich świętych, których dziś już nie pamiętamy jak np. św. Donat męczennik z III, ale też i takich, których „dobrze znamy”, choć czasami kojarzą się z pop-kulturą jak np. św. Walenty, uznawany szerzej jako patron zakochanych. Są też i te współczesne, jak np. złożone przez córkę relikwie św. Joanny Beretty Molli. Znajdują się tu też relikwie bł. Karola I Habsburga, ostatniego władcy Cesarsko-Królewskich Austro-Węgier uznawanego za szczególnego orędownika pokoju. Przekazania relikwii na Jasną Górę dokonał arcyksiąże Rudolf d’Autriche wnuk błogosławionego Cesarza wraz z żoną Helene de Villenfagne de Vogelsanck w 2008r. W 2022 r. na Jasną Górę trafiły też relikwie św. brata Karola de Foucauld, francuskiego zakonnika i pustelnika, który wiele lat spędził wśród muzułmanów na Saharze. Duchowość brata Karola inspirowana jest ideą życia na pustyni: mieści w sobie samotność, surową ascezę i kontemplację, mające prowadzić do zjednoczenia z Bogiem. Jak zauważył paulin o. Michał Legan to właśnie pustynia łączy paulinów, których duchowym opiekunem jest pierwszy w dziejach chrześcijaństwa eremita św. Paweł z Teb i francuskiego pustelnika. - To święty, którego oddziaływanie na współczesny Kościół, świat, człowieka jest ogromne. No i połączyła nas pustynia, duchowość pustyni, ta ucieczka wprost w ramiona Boga – wyjaśniał zakonnik. Kaplica Świętych Relikwii, jak podaje Z. Rozanow w katalogu: Zabytki sztuki Jasnej Góry. Architektura. Rzeźba. Malarstwo (Katowice 2009) podaje, że kaplica wzniesiona została w latach 1626-1628 dzięki staraniom o. Andrzeja Gołdonowskiego, od 1639 roku wraz z kaplicą pw. Aniołów Stróżów w drugiej kondygnacji. W 1666 roku dolna kondygnację przebudowano na kaplicę Świętych Relikwii. Kilkakrotnie była przebudowywana. Pierwszy ołtarz z 1677 r. ufundował korzennik Jan Piśnicki. Obecne wyposażenie jest barokowo-klasycystyczne wykonane w latach 1817-1818.
Kaplica Świętych Relikwii w tym roku dostępna będzie dla pielgrzymów 1 i 2 listopada.
Na Jasnej Górze, zgodnie ze zwyczajem, 1 listopada otwarte zostaną dla pielgrzymów, krypty w podziemiach Kaplicy Matki Bożej. Pielgrzymi przez cały listopad mają wyjątkową okazję, by zobaczyć dawne miejsce pochówku zakonników. W niszach wykutych w skale, w 36 wnękach grobowych przez sześć wieków chowani byli ojcowie i bracia paulini.
„Krypty jasnogórskie” to specjalny szlak, przygotowany przez przewodników z Jasnogórskiego Centrum Informacji. Codziennie, przez cały listopad, pielgrzymi indywidualni punktualnie o godz. 12.00 mogą rozpocząć zwiedzanie z przewodnikiem tego, co kryją jasnogórskie mury i posadzki. Propozycja skierowana jest do osób pragnących w sposób pogłębiony poznać jasnogórskie miejsca pamięci i nekropolie - zarówno te związane z tradycją Zakonu Paulinów, jak i z historią polskiego narodu.
Dla grup zorganizowanych istnieje możliwość umówienia trasy w innym terminie i godzinie.
Zainteresowani mogą skorzystać z systemu rezerwacji dostępnego na stronie internetowej Jasnogórskiego Centrum Informacji.
Mirosława Szymusik
